Dirmaster



Współrzędne: 53°25'00" N 14°34'60" E53.4166667 14.5833333 (Szczecin)

Szczecin
Herb Szczecina Flaga Szczecina
Dewiza: "Szczecin jest otwarty"[1]
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina  - rodzaj	Szczecin miejska
Założono	IX wiek
Prawa miejskie	3 kwietnia 1243
Prezydent miasta	Piotr Krzystek (e-mail)
Powierzchnia	301 km²
Położenie	53° 25'00'' N 14° 34'60'' E
Wysokość	do 149 m n.p.m.
Ludność (2007)  • liczba ludności  • gęstość  • aglomeracja	407 81129 1 332 os./km² szczecińska ~777 000
Strefa numeracyjna (do 2005)	91
Kod pocztowy	70-018 do 71-871
Tablice rejestracyjne	ZS
Położenie na mapie Polski Szczecin
TERC10 (TERYT)	4324362000
SIMC10	0977976
Urząd miejski3 pl. Armii Krajowej 171-871 Szczecin tel. (91) 424-59-31 -33; faks (91) 424-58-55 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Szczecin (niem. Stettin, łac. Stettinum lub Sedinum^[2]) – powiat grodzki, stolica i największe miasto województwa zachodniopomorskiego. Szczecin jest jednym z najstarszych i największych miast w Polsce (3. miejsce pod względem zajmowanej powierzchni i 7. pod względem liczby ludności). Szczecin to jedna z metropolii w Polsce uznana przez UE^{potrzebne źródło}. Główny ośrodek gospodarczy regionu (stocznia, port morski, różnorodny przemysł maszynowy, spożywczy, włókienniczy, stalowy) (aglomeracja szczecińska), i jeden z największych w kraju^{potrzebne źródło}. Centrum turystyczne (muzea, Zamek Książąt Pomorskich, Szczeciński Park Krajobrazowy "Puszcza Bukowa", Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry).

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Klimat 2 Toponimika nazwy miasta 3 Historia 3.1 Najwcześniejsze dzieje (VII wiek p.n.e.-X wiek n.e.) 3.2 Wczesne średniowiecze (X-XII wiek) 3.3 Okres panowania dynastii Gryfitów (XII wiek-1637) 3.4 Okres szwedzki (1637-1720) 3.5 Okres pruski, francuski i niemiecki (1720-1945) 3.6 Okres po II wojnie światowej 3.7 Status Szczecina 4 Architektura i urbanistyka 4.1 Zabytki 4.2 Rynki, trakty, bulwary 4.3 Pomniki, fontanny 4.4 Mosty 4.5 Zieleń miejska 4.6 Panoramy 5 Komunikacja 5.1 Komunikacja miejska 5.2 Transport drogowy 5.3 Komunikacja kolejowa 5.4 Transport wodny 5.5 Transport lotniczy 5.6 Przejścia graniczne 5.7 Komunikacja rowerowa 6 Gospodarka 6.1 Inwestycje 7 Handel 8 Kultura 8.1 Teatry 8.2 Imprezy cykliczne 8.3 The Tall Ships' Races 2007 8.4 Media lokalne 9 Sport 10 Edukacja 11 Polityka i administracja 11.1 Podział administracyjny 11.2 Władze miasta 11.3 Parlamentarzyści 11.4 Miasta partnerskie 11.5 Konsulaty 12 Demografia 12.1 Język 13 Ludzie Szczecina 13.1 Honorowi Obywatele Miasta 14 Bezpieczeństwo 15 Religie 16 Przypisy 17 Bibliografia 18 Zobacz też 19 Linki zewnętrzne

edytuj Geografia

edytuj Położenie

Szczecin leży w Dolinie Dolnej Odry i na Wzniesieniach Szczecińskich wchodzących w skład Pobrzeża Szczecińskiego na terenie Pomorza Zachodniego. Miasto otaczają trzy puszcze: Wkrzańska od północy, Bukowa od południa oraz Goleniowska od wschodu. Przez miasto przepływają: rzeka Odra, jej odnoga Regalica wpadająca do Jeziora Dąbie leżącego w całości w granicach miasta, łącząca obie rzeki Parnica oraz wiele mniejszych rzek. Odległość z centrum miasta do Morza Bałtyckiego w linii prostej wynosi 55 km. Szczecin graniczy z miastem i gminą Police (od północy) oraz gminami: Dobra, Kołbaskowo od zachodu, Gryfino i Stare Czarnowo od południa oraz Kobylanka i Goleniów od wschodu.

Wieś Pilchowo jest podzielona granicą administracyjną między miastem Szczecin a wiejską częścią gminy Police, Bezrzecze - między Szczecinem a gminą Dobra (powiat policki) oraz Załom - między Szczecinem a Gminą Goleniów.

edytuj Klimat

Klimat Szczecina jest wynikiem wpływów Morza Bałtyckiego i bliskości Atlantyku. Średnia temperatura lata jest tutaj niższa niż w Polsce centralnej o 1—2°C i wynosi od 16,4 do 17,5°C, zima odpowiednio łagodniejsza o około 2°C. Ogólna ilość opadów jest niewielka, znacznie niższa niż na innych ziemiach Polski. Jednak często zdarzają się długie i drobne deszcze, co sprawia wrażenie, iż Szczecin ma dużo opadów. Prawie zupełnie brak jest tu ulewnych deszczów 1 wielkich burz.

edytuj Toponimika nazwy miasta

Pierwotna nazwa Szczecina jest słowiańskiego pochodzenia. Dokumenty pisane zachowane ze średniowiecza są stosunkowo nieliczne i trudno z nich wyciągnąć konkretne wnioski. Dawniej panowało przekonanie, że nazwa miasta pochodzi po prostu od szczeciny. Inni wywodzili ją od słowa ściek (ponieważ wody odrzańskie w tym rejonie bardzo powoli „ściekają" ku Bałtykowi). Nowsze badania postawiły jeszcze dalsze przypuszczenia, że gród szczeciński otrzymał swą nazwę od szczytu, na którym się wznosił. Stare kroniki wspominają, iż miasto znajdowało się na trzech wzgórzach. Od tych szczytów powstała pierwsza nazwa Szczytno. Marian Gumowski na podstawie badań przeprowadzonych na starych pieczęciach miejskich uważał, iż pierwotna nazwa miasta brzmiała Szczycin.

Na przestrzeni wieków Szczecin wielokrotnie zmieniał nazwy. Najstarsza wzmianka wymieniająca nazwę Stettin pochodzi z 1133, w 1188 Stetyn, w 1251 Stityn a także Stitinum , Stytin , Stiltin i Szczeticinice

edytuj Historia

edytuj Najwcześniejsze dzieje (VII wiek p.n.e.-X wiek n.e.)

W VII-VI wieku p.n.e. istniała na tym terenie osada z okresu kultury łużyckiej. Jest jednak możliwe, że ciągłość udokumentowanej źródłami historii zasiedlenia tego miejsca sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych w okolicach Szczecina istniała miejscowość o nazwie Susudata. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142-147 naszej ery^[3]. O tym, że miejscowość ta znajdowała się w sąsiedztwie Szczecina, informuje kompendium Lexicon Universale^[4] oraz wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Pomorza. W IX wieku zbudowany został przez książąt słowiańskich gród otoczony fosą, u którego podnóża rozwinęła się osada handlowo-rybacka.

edytuj Wczesne średniowiecze (X-XII wiek)

W 967 Mieszko I przyłączył Pomorze wraz ze Szczecinem do Polski. Ówczesny Szczecin składał się z trzech części: grodu, podgrodzia i portu. Gród wznosił się na wysokiej skarpie odrzańskiej, gdzie dziś znajduje się zamek. Miał owalny kształt, w środku zwężony. Na miejscu zwężonym znajdowała się pogańska świątynia Trygława – bóstwa zachodniosłowiańskiego, wyobrażanego z trzema głowami symbolizującymi władzę nad niebem, ziemią i światem podziemnym. Na zachód od grodu znajdował się mniejszy gródek. W czasie panowania Bolesława Chrobrego miasto dostawało się pod coraz większe wpływy duńskie.

edytuj Okres panowania dynastii Gryfitów (XII wiek-1637)

Po bitwie koło Strugi (część Płoni) w 1121 książę Bolesław Krzywousty ponownie przyłączył miasto do Polski jednocześnie uznając władzę lennika, Warcisława I. W 1181 miasto wraz z Pomorzem Zachodnim stało się lennikiem cesarza i weszło w skład Cesarstwa Rzymskiego. W 1243 książę Barnim I nadał Szczecinowi prawa miejskie. W kolejnych latach miasto nabywało kolejne tereny: w 1283 jezioro Dąbie, a w 1321 Police. W XIII wieku Szczecin stał się miastem hanzeatyckim. Na miejscu grodu słowiańskiego w XIV wieku książę Barnim III zbudował zamek (zwany dzisiaj Zamkiem Książąt Pomorskich). W 1474 w Szczecinie, po wygaśnięciu linii książąt szczecińskich i wołogoskich władzę objął książę słupski Bogusław X, który 4 lata później zjednoczył Pomorze Zachodnie, a w 1491 przeniósł jego stolicę do Szczecina. Jednak już w 1532 księstwo zostało ponownie podzielone, a miasto stało się stolicą Księstwa Szczecińskiego. W 1570 został podpisany "pokój w Szczecinie" kończący I wojnę północną.

edytuj Okres szwedzki (1637-1720)

W 1630 miasto zajęli Szwedzi. Działania wojenne podczas potopu szwedzkiego przyczyniły się do upadku gospodarczego miasta. W 1713 miasto zostało przyłączone do Prus, co potwierdził pokój w Sztokholmie w 1720.

edytuj Okres pruski, francuski i niemiecki (1720-1945)

W 1729 w Szczecinie urodziła się późniejsza caryca Rosji Katarzyna II Wielka. 30 lat później urodziła się druga żona cara Pawła I – Maria Fiodorowna.

W czasie wojny siedmioletniej Rosjanie dokonali oblężenia Szczecina. Od połowy XVIII wieku nastąpiło znaczne ożywienie gospodarczo-kulturalne. W latach 1806-1813 Szczecin był pod okupacją francuską. Od 21 lutego do 29 lipca 1809 stacjonował sztab 4. płku strz. konnych armii Księstwa Warszawskiego zwalczający na Pomorzu Szwedzkim pruskie oddziały powstańcze mjra Schilla. Od stycznia do 5 grudnia 1813 twierdza była bohatersko broniona przez francuskiego gen. Barbanegre. W 1816 wyłączono z granic miasta Police. W lutym 1827 17-letni Felix Mendelssohn-Bartholdy dyrygował orkiestrą podczas światowego prawykonania uwertury koncertowej do Snu nocy letniej (według Szekspira). W 1843 miasto otrzymało połączenie kolejowe z Berlinem dając początek kolei na Pomorzu, wkrótce potem zaczął intensywniej rozwijać się przemysł. W 1873 ówczesny nadburmistrz miasta Hermann Haken podjął decyzję o zburzeniu obwarowań i rozbudowie miasta, m.in. w 1900 przyłączono miasto Grabowo oraz Drzetowo i Niemierzyn, podjęto również decyzję o utworzeniu Cmentarza Centralnego. Za kolejnego nadburmistrza Friedricha Ackermanna w 1911 przyłączono kolejne tereny m.in. Pogodno i Niebuszewo. W chwili wybuchu II wojny światowej miasto liczyło ok. 270.000 mieszkańców. 15 października 1939 do miasta przyłączono wiele okolicznych wsi, w tym także 2 miasta: Police i Dąbie – utworzone zostało tzw. Wielkie Miasto Szczecin, istniejące do zakończenia wojny. Na tym terenie istniało ok. 100 obozów pracy przymusowej. Zniszczenia zabudowy wyniosły ok. 65%, a portu i ośrodków przemysłu 95%.

Ważniejsze naloty bombowców alianckich sił powietrznych na Szczecin

Data nalotu	Liczba samolotów	Typ samolotów	Lotnictwo
20/21 kwietnia 1943	195+134+11	Lancaster + Halifax + Stirling [5]	RAF
5/6 stycznia 1944	348+10	Lancaster + Halifax[6]	RAF
11 kwietnia 1944	127	Boeing B-17 Flying Fortress [7]	US Air Force
13 maja 1944	215	B-17 [8]	US Air Force
16/17 sierpnia 1944	461	Lancaster [9]	RAF
29/30 sierpnia 1944	402	Lancaster [10]	RAF

edytuj Okres po II wojnie światowej

26 kwietnia 1945 Armia Czerwona zdobyła Szczecin. Oficjalne przekazanie miasta władzom polskim nastąpiło późno, bo dopiero 5 lipca - powojenna przynależność państwowa położonego po zachodniej stronie Odry Szczecina była początkowo niejasna. W 1945 miasto liczyło 78.000 mieszkańców, w tym 62.500 Niemców. Dotychczasowa ludność, która pozostała w mieście została jednak wysiedlona w ciągu następnych lat do Niemiec i w 1947 w Szczecinie mieszkało już tylko 4 tys. Niemców. Miasto było powoli odbudowywane i rozbudowywane.

W grudniu 1970 i sierpniu 1980 w Szczecinie miały miejsce strajki i demonstracje robotnicze, tu także podpisano tzw. porozumienia sierpniowe. 11 czerwca 1987 miasto odwiedził papież Jan Paweł II. W latach 1946-1998 miasto było stolicą województwa szczecińskiego, a od 1999 jest stolicą województwa zachodniopomorskiego. Od 1999 miasto jest główną kwaterą Wielonarodowego Korpusu Północ-Wschód sił NATO.

edytuj Status Szczecina

Przynależność polityczno-administracyjna miasta Szczecina

Okres		Państwo	Zwierzchność	Jednostka administracyjna	Status miasta
ok. 1100-1121		Pogańskie Księstwo Pomorskie		b.d.	gród z podgrodziem
1121-1128		Księstwo Pomorskie	lenno Państwa Polskiego	b.d.	gród z podgrodziem
1128-1147		Księstwo Pomorskie	lenno Świętego Cesarstwa Rzymskiego	b.d.	gród z podgrodziem
1147-1181		Księstwo Pomorskie		b.d.	gród z podgrodziem
1181-1185		Księstwo Pomorskie	lenno Świętego Cesarstwa Rzymskiego	b.d.	gród z podgrodziem
1185-1235		Księstwo Pomorskie	lenno Królestwa Danii	b.d.	gród z podgrodziem
1235-XVII w.		Księstwo Pomorskie	księstwo Świętego Cesarstwa Rzymskiego	b.d.	miasto od 1243 r.
1630-1719		Królestwo Szwecji		Pomorze Szwedzkie	Miasto Szczecin
1719-1871		Królestwo Prus (w latach 1806-1813 pod okupacją francuską)		od 1815 r. stolica prowincji Pomorze	Miasto Szczecin
1871-1918		Cesarstwo Niemieckie, Królestwo Prus,		prowincja Pomorze, rejencja szczecińska	Miasto Szczecin
1919-1933		Republika Weimarska, kraj związkowy Prusy		prowincja Pomorze, rejencja szczecińska	Miasto Szczecin
1933-1939		III Rzesza		prowincja Pomorze, rejencja szczecińska	Miasto Szczecin
1939-1945		III Rzesza		prowincja Pomorze, rejencja szczecińska	Wielkie Miasto Szczecin
1945-1975		Polska Ludowa (RP, PRL)		województwo szczecińskie	Szczecin (powiat grodzki)
1975-1989		Polska Rzeczpospolita Ludowa		województwo szczecińskie	Szczecin (gmina miejska)
1989-1998		Rzeczpospolita Polska		województwo szczecińskie	Szczecin (gmina miejska)
od 1999		Rzeczpospolita Polska		województwo zachodniopomorskie	Szczecin (powiat grodzki)

edytuj Architektura i urbanistyka

Najciekawsze architektonicznie obiekty w Szczecinie można znaleźć na Wałach Chrobrego. Gmachy, które postawiono tu po 1901, nawiązują do baroku, północnoniemieckiego manieryzmu, a także – jak np. Muzeum Morskie i Teatr Współczesny – do secesji i modernizmu. Zabudowę Wałów uzupełniają tarasy widokowe ze schodami, a także fontanna i rzeźby nawiązujące do kultury starożytnego Egiptu czy Rzymu, wykonane przez mistrzów niemieckich. Centrum Szczecina to wielkie ronda i ulice, wzdłuż których stoją kilkukondygnacyjne, eklektyczne kamienice. Ten gwiaździsty układ urbanistyczny porównywany jest często do najsłynniejszej realizacji tego typu w Europie – Paryża.

edytuj Zabytki

W Szczecinie znajduje się duża liczba zabytków. Obecnie w mieście objętych ochroną prawną jest ok. 200 obiektów, a samo miasto znajduje się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Reprezentacyjną część Szczecina stanowią Wały Chrobrego, tworzące nad Odrą tarasy widokowe o długości 500 m. Sąsiadują one z budynkami użyteczności publicznej o monumentalnej architekturze, takimi jak Muzeum Morskie, Akademia Morska i Urząd Wojewódzki.

Szczecin stanowił siedzibę książęcą, dzięki czemu w mieści powstał Zamek Książąt Pomorskich. O przeszłości miasta świadczą również pozostałości umocnień miejskich, jak Baszta Siedmiu Płaszczy lub bogato zdobione Brama Portowa i Brama Królewska.

Jedną z wyróżniających się budowli w Szczecinie jest bazylika św. Jakuba, która stanowi dominantę ulicy Energetyków. Inne kościoły, na które należy zwrócić uwagę noszą wezwania: św. Jana Ewangelisty, św. Piotra i św. Pawła oraz św. Jana Chrzciciela.

W Szczecinie znajduje się wiele byłych rezydencji, takich jak: Pałac Pod Głowami, Pałac Klasycystyczny, Pałac pod Globusem, Pałac Joński, Pałac Sejmu Stanów Pomorskich, Pałac Ziemstwa Pomorskiego oraz kamienice: Kamienica Loitzów, Domki Profesorskie.

W Szczecinie będącym jedną z ważniejszych republik miejskich w średniowieczu wybudowano Ratusz Staromiejski z Rynkiem Siennym, a następnie miasto jako siedziba prowincji i rejencji wzbogaciło się o kolejne budynki administracji publicznej takie jak: Czerwony Ratusz, Urząd Miejski w Szczecinie czy też Gmach Poczty oraz Gmach Poczty nr 2.

edytuj Rynki, trakty, bulwary

Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Zobacz też: Zasady tworzenia list.

Miasto posiada 43 place. Najważniejsze z nich to m.in.: Plac Orła Białego, Plac Grunwaldzki, Plac Rodła, Plac Tobrucki, Plac Lotników.

Trakty i bulwary:

• Bulwar Maurycego Beniowskiego
• Droga Siedmiu Młynów
• Rynek Sienny
• Targ Rybny

edytuj Pomniki, fontanny

• Pomnik papieża Jana Pawła II
• Pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego
• Pomnik Adama Mickiewicza
• Pomnik Kornela Ujejskiego
• Pomnik Czynu Polaków
• Pomnik Colleoniego
• Pomnik Sediny (Pomnik z kotwicą)
• Posąg Flory
• Fontanna Orła Białego
• Maszt ze statku s/s "Kapitan K. Maciejewicz"

edytuj Mosty

Mosty łączące dzielnice Szczecina:

• Most Długi
• Most Cłowy
• Most Portowy
• Most Pionierów Miasta Szczecina
• Kolejowy most zwodzony nad Regalicą
• Most im. Jerzego Łabudy

edytuj Zieleń miejska

Na terenie Szczecina występują duże skupiska zieleni miejskiej w postaci parków, cmentarzy, zieleńców, skwerów i zieleni ulicznej. Ogólna powierzchnia terenów zieleni miejskiej (z cmentarzami) wynosi 605,3 ha, co stanowi 2% powierzchni Szczecina¹. Największą powierzchnię zajmują parki spacerowo-wypoczynkowe, których w 2006 r. było 16 i zajmowały łączną powierzchnię 161,5 ha¹. Największym i najpopularniejszym^[11] parkiem jest Park Kasprowicza (o pow. 27,03 ha) położony na wzniesieniu i stoku Doliny Niemierzyńskiej ze sztucznie utworzonym jeziorkiem Rusałką. Drugim parkiem co do wielkości jest Park Żeromskiego (o pow. 21,97 ha), powstały na terenach zlikwidowanych cmentarzy na początku XX wieku.

Pozostałe parki to: Park Dendrologiczny im. prof. Stefana Kownasa, Park Brodowski, Park Andersa, Park Powstańców, Park Arkoński, Park Noakowskiego, Park Jasne Błonia, Park przy ul. Niemierzyńskiej, Park przy ul. Goleniowskiej, Park przy ul. Jasnej, Park przy Stawie Brodowskim, Park przy ul. Sąsiedzkiej, Park przy ul. Przodowników Pracy, Park im. Stanisława Nadratowskiego, Park Szachisty (Pogodno), Ogród Różany, Park przy ul. Wapiennej (Warszewo).

Dużym skupiskiem zieleni są cmentarze o ogólnej powierzchni 182,6 ha. Największy z nich Cmentarz Centralny znajduje się w na śródmieściu. W mieście istnieje 93 zieleńców o łącznej powierzchni 48,5 ha¹.

edytuj Panoramy

edytuj Komunikacja

edytuj Komunikacja miejska

Obecnie po Szczecinie kursuje 12 linii tramwajowych oraz 63 autobusowe (w tym 13 nocnych). Organizatorem komunikacji w mieście jest zakład budżetowy pod nazwą Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego. Jego zadaniem jest ustalanie szczegółowego rozkładu jazdy na wszystkich liniach, dystrybucja i kontrola biletów oraz zamawianie usług przewozowych. Na jego zlecenie, linie tramwajowe obsługuje Miejski Zakład Komunikacyjny Szczecin, a autobusowe Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Klonowica", Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Dąbie", Szczecińsko-Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne oraz PKS Szczecin.

Sieć tramwajowa stanowi podstawowy środek transportu publicznego w centrum miasta. Choć gęstość sieci w ścisłym centrum miasta uległa w latach powojennych istotnemu zmniejszeniu, nadal zapewnia ona dojazd do najważniejszych ośrodków handlowych i usługowych. Promieniście rozchodzące się z centrum linie tramwajowe zapewniają duże zdolności przewozowe z oraz do najważniejszych dzielnic lewobrzeżnego Szczecina. W planach istnieje budowa Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju, który miałby połączyć prawobrzeżną część miasta z centrum. Ta inwestycja miałaby poprawić funkcjonowanie komunikacji po obu stronach Odry

Sieć połączeń autobusowych coraz częściej poddawana jest krytyce, ponieważ pozostaje niezmienna od kilkunastu lat. Faktem jest jednak, że system ten jest chwalony przez niezależnych ekspertów, ponieważ w zdecydowanej większości linie autobusowe nie pokrywają się z liniami tramwajowymi. Wyjątkiem są linie pospieszne, które z założenia mają stanowić bezpośrednią, droższą alternatywę dla tramwajów.

edytuj Transport drogowy

Przez Szczecin prowadzą:

• autostrada A6 (E28) w kierunku Berlina
• droga ekspresowa S3 (E65) w kier. Goleniowa
• droga krajowa nr 3 (E65) w kier. Pyrzyc i Gorzowa Wielkopolskiego
• droga krajowa nr 10 w kier. Stargardu Szczecińskiego, Bydgoszczy i Torunia oraz w kierunku Pasewalku i Neubrandenburga
• droga krajowa nr 13 w kierunku Schwedt
• droga krajowa nr 31 w kier. Gryfina i Kostrzyna nad Odrą
• droga wojewódzka nr 115 w kierunku Eggesin i Ueckermunde przez Tanowo

Szczecin jest ważnym węzłem komunikacyjnym w skali kraju i kontynentu, ze względu na położenie na trasie transeuropejskiego korytarza transportowego północ-południe łączącego południową Skandynawię, Czechy i Austrię z portami Morza Śródziemnego.

edytuj Komunikacja kolejowa

W Szczecinie zbiega się 6 różnych kierunków linii kolejowych, które razem tworzą szczeciński węzeł kolejowy. Obecnie w Szczecinie jest czynnych w ruchu pasażerskim 8 stacji i przystanków kolejowych. Miasto posiada także 2 stacje towarowe i kilka posterunków odgałęźnych. Szczecin połączony jest z krajową infrastrukturą kolejową poprzez 7 linii kolejowych. Linia kolejowa nr 401 łączy miasto z miasto z Goleniowem i Świnoujściem, linia nr 351 łączy miasto z pobliskim Stargardem i z Poznaniem, który łączy je dalej z Warszawą i Wrocławiem. Linia 273 łączy z Kostrzyniem nad Odrą, Zieloną Górą i Wrocławiem. Linia kolejowa nr 409 z łączy Szczecin z Berlinem a linia kolejowa nr 408 z Hamburgiem.

Przewoźnicy kolejowi oferują bezpośrednie połączenie ze Szczecina Głównego do następujących miast metropolitalnych (w nawiasie przedstawiono najszybszy czas^[12] deklarowany przez przewoźnika): Bydgoszcz Gł. (4 h 17 min), Wrocław Gł. (5 h 01 min), Gdańsk Gł. (5 h 11 min), Warszawa Centralna (5 h 42 min), Łódź Kaliska (7 h 28 min), Katowice (8 h 15 min), Lublin (9 h 37 min), Kraków Gł. (9 h 53 min), Białystok (9 h 56 min), Rzeszów (13 h 34 min), a także Berlin Hbf (2 h 11 min), Hanower Hbf (4 h 27 min), Lubeka Hbf (4 h 41 min), Amsterdam CS (8 h 38 min)^[13].

edytuj Transport wodny

Z Nabrzeża Pasażerskiego przy Wałach Chrobrego odpływają statki wycieczkowe Odra Queen i Peene Queen pływające po Odrze i wodach szczecińskiego portu. W kwietniu 2008 roku uruchomiony został wodolot do Świnoujścia.

edytuj Transport lotniczy

Komunikację lotniczą obsługuje położony ok. 47 km^[14] od centrum miasta międzynarodowy Port Lotniczy Szczecin-Goleniów im. NSZZ "Solidarność", który ma stałe połączenia lotnicze z: - Warszawą (obsługiwane przez Polskie Linie Lotnicze LOT), - Londynem Stansted (Ryanair), - Londynem Luton (Ryanair), - Liverpoolem (Ryanair), - Bristolem (Ryanair), - Birmingham (Ryanair), - Dublinem (Ryanair), - Oslo (Norwegian). W ofercie są także loty czarterowe i sezonowe. Roczna przepustowość najnowocześniejszego w kraju terminalu lotniczego wynosi 1 milion pasażerów. Terminal jest przystosowany do wymogów UE. Obecnie port lotniczy w Szczecinie stara się o lokalizacje bazy Ryanair. Jego szanse na to poważnie wzrosły po wybudowaniu nowego terminalu pasażerskiego i najnowocześniejszej w Polsce wieży kontroli lotów.

edytuj Przejścia graniczne

W mieście działa morskie przejście graniczne Szczecin-Port, a w okolicach znajduje port lotniczy Szczecin-Goleniów.

edytuj Komunikacja rowerowa

Obecnie w granicach miasta funkcjonuje ponad 40 km ścieżek rowerowych prowadzonych w pasach drogowych (poza jezdnią) oraz samodzielnych ścieżek rowerowych. Układ ścieżek rowerowych jest w dużej mierze wynikiem realizacji i modernizacji układu drogowego. Szacuje się, że ok. 18 km dróg rowerowych powstało w wyniku przebudowy układu drogowego w ostatnich latach.

W części dróg rezerwy pod przebiegi ścieżek rowerowych, wynikające jeszcze z rozwiązań planowanych w okresie przedwojennym (np. ul. Ku Słońcu, Mickiewicza, Bohaterów Warszawy, Wyspiańskiego), wykorzystane są na cele parkingowe.

Obecny układ ścieżek rowerowych obejmuje tylko fragmenty miasta, w tym ok. 27 km w dzielnicy Zachód i ok. 9 km w dzielnicy Śródmieście. Brak jest praktycznie ścieżek rowerowych w dzielnicy Prawobrzeże oraz Północ. Jest to układ, jak dotąd, dość chaotyczny, nietworzący spójnego systemu tras rowerowych^[15]

edytuj Gospodarka

Szczecin to przede wszystkim duży ośrodek polskiej gospodarki morskiej. Pełnomorski port obsługuje armatorów z całego świata, jest także portem macierzystym dwóch dużych: Polskiej Żeglugi Morskiej i Euroafrica. Rocznie zawija tu prawie 3 tys. statków (w 2007 r. 2895) ^[16]. Obroty ładunkowe w 1998 wyniosły 10 860,5 tys. Mg, a osobowy ruch graniczny w porcie – 3,8 mln osób^{potrzebne źródło}. W Szczecinie ma swoje siedziby wiele innych przedsiębiorstw związanych z gospodarką morską, zwłaszcza znane^{styl do poprawy} w świecie stocznie: Stocznia Szczecińska Nowa Sp. z o.o. (piąty w świecie producent nowoczesnych jednostek pływających^{potrzebne źródło}) stocznie remontowe: Gryfia i Pomerania, oraz stocznia rzeczna Odra. Ze stoczniami, podobnie jak z portem, powiązana jest liczna sieć przedsiębiorstw świadczących na ich rzecz usługi. Znajduje się tu również Szczecińska Wytwórnia Wódek Polmos S.A. W Szczecinie rozwijają się też inne firmy - największe znaczenie ma przemysł spożywczy (rybny, mięsny, cukierniczy, cukrowniczy, piwowarski), elektromaszynowy (maszyny budowlane, mechanizmy samochodowe, sprzęt okrętowy, kable, aparatura precyzyjna, narzędzia) chemiczny (włókna sztuczne, nawozy fosforowe, farby i lakiery), odzieżowy, hutniczy (na przedmieściu Szczecina znajduje się jedyna na polskim wybrzeżu huta żelaza), energetyczny, papierniczy, materiałów budowlanych, drzewny.

Handel zdominowany jest przez małe sklepy i hurtownie^{potrzebne źródło}. Nadal jednak działają sieci handlowe związane z miastem od wielu lat: Społem, Domar. W ciągu ostatnich lat dołączyły do nich sklepy duńskiej sieci Netto oraz rodzime Berti. Przełomu w budowie większych sklepów na terenie Szczecina dokonał niemiecki koncern Metro AG otwierając hipermarkety Makro Cash and Carry i Real. Po nich powstały następne: NOMI, Castorama, Geant, Selgros, Carrefour i Tesco.

Do najlepszych szczecińskich przedsiębiorstw w 1998 (wg rankingu Zachodniopomorskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A.) należały: Stocznia Szczecińska S.A., Załom Fabryka Kabli S.A., Komfort Grupa Kapitałowa S.A., SOLO Przedsiębiorstwo Handlowe S.A., Korporacja Ubezpieczeniowa FILAR S.A., SPOŁEM Powszechna Spółdzielnia Spożywców, Agryf – Zakłady Mięsne Sp. z o.o., Bosman Browar Szczecin S.A., Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o., Cefarm Szczecin S.A., Gryfia SSR S.A., Vobis S.A., Skolwin Paper International – Fabryka Papieru Szczecin-Skolwin, Huta Szczecin.

edytuj Inwestycje

14 kwietnia 2008 r. prezydent Szczecina Piotr Krzystek zaprezentował wizję rozwoju Szczecina do roku 2010. Zgodnie z nią Szczecin zwróci się w stronę wody, ekologii i zamierza połączyć w sobie zalety metropolii i miejsca wygodnego do życia^[17]. Odbyła się również prezentacja nowego logo i marki Szczecina wyrażonej w haśle "Floating garden".

edytuj Handel

W miastach portowych zawsze rozwijał się handel. Życie handlowe miasta koncentruje w trzykondygnacyjnym centrum handlowo-usługowo-rozrywkowym "Galaxy"^{potrzebne źródło}. Na powierzchni 93 tys. m² znajduje się 190 sklepów i butików, punkty gastronomiczne, hipermarket, kino z 9 salami oraz skałka wspinaczkowa. Komunikacja między piętrami odbywa się za pomocą chodników i schodów ruchomych, a także wind panoramicznych. Budynek jest przystosowany dla osób niepełnosprawnych. Miesięcznie centrum odwiedza prawie 1.200.000 klientów^[18]. W Szczecinie znajduje się również centrum handlowe Turzyn, w którym znajduje się hipermarket Carrefour i kilkadziesiąt innych sklepów. Już w 2. połowie 2008 roku rozpocznie się budowa centrum handlowo-usługowo-rozrywkowego Kaskada, wartego ok. 120 mln. euro, o powierzchni handlowej 42 tys. m² (powierzchnia całkowita to 120 tys. m²). Budowę centrum wraz z nowym teatrem lalek Pleciuga, planuje firma ECE, która posiada już grunty i rozpoczęła inwestycję. Oddanie inwestycji jest planowane na koniec 2010 roku. W Kaskadzie znajdzie się 145 sklepów, a wśród nich wielki sklep elektroniczny. Planowana jest również budowa sklepu IKEA (po 2007 roku), Auchan (budowa rozpoczęta).

W 2006 roku w mieście było 17 targowisk, z czego 15 z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej¹. Największe szczecińskie bazary to: Pogodno (ul. Reymonta), Plac Kilińskiego, przy ul. Bohaterów Warszawy, Targowisko na Szafera, Manhattan (ul. Staszica), a także targowisko przy ul. Dziennikarskiej w Szczecin-Dąbiu. W Szczecinie w każdą niedzielę odbywają się dwie giełdy samochodowe, pierwsza koło Polmozbytu przy ul. Białowieskiej, druga przy ul. Cukrowej.

Szczecin słynny jest z kilku produktów. Pierwszym z nich jest paprykarz szczeciński, który jest typowym dodatkiem do kanapek. Składa się z rybiego mięsa, ryżu, cebuli, koncentratu pomidorowego, oleju roślinnego, dodatku różnych przypraw i soli. Drugim szczecińskim słynnym przysmakiem są szczecińskie paszteciki, robione z ciasta francuskiego mogą być nadziewane serem, mięsem, bądz też kapustą z grzybami. Regionalnym produktem jest także szczecińska wódka Starka, produkowana z żyta obecnie tylko w tutejszej wytwórni wódek, jej smak zawdzięcza długiemu leżakowaniu w dębowych beczkach z niewielkimi dodatkami liści lipowych lub jabłkowych.

edytuj Kultura

Według danych¹ z 2006 r. w mieście działało 37 placówek bibliotecznych, z których skorzystało 78 851 czytelników. Największą biblioteką jest Książnica Pomorska.

W Szczecinie działa 5 kin, które w 2006 roku odzwiedziło 1 161 291 widzów¹. Mieści się tu najstarsze na świecie Kino Pionier 1909, działające nieprzerwanie w tym samym miejscu od 1907 r. Pozostałe 4 kina to: Centrum Filmowe Helios (4 sale), Multikino (9 sal), Kino Zamek.

Najważniejszym muzeum w mieście jest Muzeum Narodowe przy ul. Staromłyńskiej na Starym Mieście, w którym znajduje się także Galeria Sztuki Współczesnej. W pobliżu znajdują się także jego oddziały: Muzeum Historii Miasta i Muzeum Morskie. Oprócz tego istnieją także:

• Muzeum Zamkowe w Zamku Książąt Pomorskich,
• Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk o Morzu Uniwersytetu Szczecińskiego^[19]
• Muzeum Oświaty Szczecińskiej
• Muzeum Katedralne przy Bazylice archikatedralnej św. Jakuba

edytuj Teatry

• Teatr Polski
• Teatr Współczesny
• Teatr Kana
• Teatr Krypta (w Zamku Książąt Pomorskich)